Kanarya Yarışmaları Nasıl Olur?
Kanarya yarışmaları, kuşun yalnızca “güzel” olup olmadığına bakılan yarışmalar değildir. Belirli bir ırk, renk veya ötüş standardına ne kadar yaklaştığı; fiziksel özellikleri, tüy yapısı, duruşu, sağlığı ve genel kondisyonu hakemler tarafından standartlara göre değerlendirilir. Uluslararası sistemde bu standartların önemli bir kısmı COM (Confédération Ornithologique Mondiale) / OMJ (Organisation Mondiale des Juges) tarafından belirlenir.
Yarışmanın türüne göre değerlendirme sistemi ciddi biçimde değişebilir.
1. Kanarya yarışmalarının temel türleri
Uluslararası sınıflandırmada kabaca üç önemli kanarya grubu görebilirsin:
Ötüş kanaryaları
Harz Roller
Malinois / Waterslager
Timbrado
Renk kanaryaları
Sarı, kırmızı, beyaz vb. lipochrome renkler
Siyah, kahverengi, agate, isabel gibi melanin grupları
Ivory, mosaic, intensive, schimmel gibi kategoriler
Irk / şekil-duruş kanaryaları
Gloster
Fife
Norwich
Yorkshire
Lizard
çeşitli tepeli veya kıvırcık tüylü ırklar
COM/OMJ sisteminde bunlar farklı bölümlerde değerlendirilir; örneğin Harz, Malinois ve Timbrado ötüş; renk kanaryaları ayrı; tip/şekil kanaryaları ise başka bir bölüm altında ele alınır.
2. Yarışmaya kuş nasıl hazırlanır?
Yarışma hazırlığı genellikle üreme sezonundan aylar önce başlar.
Kuşun:
2. Yarışmaya kuş nasıl hazırlanır?
tüylerinin düzgün olması,
sağlıklı ve canlı görünmesi,
ayak ve tırnaklarının düzgün olması,
tüy değişimini tamamlamış olması,
yarışma kafesine alışması,
insanlardan aşırı korkmaması,
kendi sınıfının standart özelliklerini göstermesi
önemlidir.
Özellikle yarışma kafesine alışma çok önemlidir. Çünkü bazı kanaryalarda evde normal görünen davranış, hakem karşısında kafeste stres nedeniyle bozulabilir. Tip kanaryalarında “position/attitude” yani kuşun tünek üzerindeki duruşu ve hareketleri doğrudan puanlamaya girebilir.
3. Hakem kuşa nasıl bakar?
Burada en önemli nokta şu:
Her kanarya aynı kriterlerle değerlendirilmez.
Örneğin bir renk kanaryasında renk ve melanin/lipochrome özellikleri çok önemliyken, bir Yorkshire veya Gloster’da vücut şekli, kafa, tüy ve duruş çok daha farklı şekilde değerlendirilir.
Renk kanaryasında
COM standartlarında renk kanaryaları için 100 puan üzerinden çeşitli başlıklar kullanılır. Örneğin standart değerlendirme formlarında:
3. Hakem kuşa nasıl bakar?
Her kanarya aynı kriterlerle değerlendirilmez.
Melanin / tip
Lipochrome
Tüy yapısı
Şekil ve büyüklük
Duruş / hareket
Genel kondisyon ve sağlıklı olma
gibi başlıklar bulunur.
Örneğin kırmızı bir kanarya düşünelim.
Hakem sadece:
“Kırmızı güzelmiş.”
demez.
Şunlara bakar:
“Kırmızı güzelmiş.”
demez.
Şunlara bakar:
Kırmızının yoğunluğu nasıl?
Renk vücuda ne kadar düzgün dağılmış?
Renk temiz ve homojen mi?
Tüy yapısı doğru mu?
Kuşun vücut yapısı standarda uygun mu?
Kanat ve kuyruk nasıl?
Duruşu nasıl?
Genel kondisyonu iyi mi?
Dolayısıyla çok güzel görünen bir kuş, kendi sınıfındaki standarda bazı noktalarda uymuyorsa yüksek puan alamayabilir.
4. Intensive, Schimmel ve Mosaic nedir?
Renk kanaryası beslemek isteyen kişinin özellikle öğrenmesi gereken konulardan biridir.
Intensive
Renk pigmentinin tüylerin büyük bölümünde daha yoğun ve belirgin olması beklenir.
Schimmel / Non-intensive
Tüylerin uçlarında daha açık/buzlu bir görünüm oluşur. Renk dağılımı intensive kuştan farklıdır.
Mosaic
Rengin vücudun belirli bölgelerinde yoğunlaşması beklenir.
Örneğin kırmızı mosaic bir kanaryada baş, göğüs ve kanat/kuyruk çevresindeki belirli renk alanlarının konumu, yoğunluğu ve sınırlarının standarda uygunluğu önem taşır.
OMJ standartlarında mosaic kuşlarda baş, kanat kökü, rump ve göğüs gibi bölgelerin ayrı ayrı değerlendirildiği görülür.
5. Şekil / ırk kanaryalarında neye bakılır?
Burada iş biraz daha ilginç hale gelir.
Örneğin bir Gloster yarışmasına giriyorsan, yalnızca kuşun sağlıklı ve güzel olması yeterli değildir.
Irka göre:
4. Intensive, Schimmel ve Mosaic nedir?
Intensive
Renk pigmentinin tüylerin büyük bölümünde daha yoğun ve belirgin olması beklenir.
Schimmel / Non-intensive
Mosaic
Rengin vücudun belirli bölgelerinde yoğunlaşması beklenir.
OMJ standartlarında mosaic kuşlarda baş, kanat kökü, rump ve göğüs gibi bölgelerin ayrı ayrı değerlendirildiği görülür.
5. Şekil / ırk kanaryalarında neye bakılır?
kafa,
gövde,
göğüs,
sırt,
kanatlar,
kuyruk,
bacaklar,
tüy,
crest/tepe,
boyut,
duruş
gibi özellikler incelenebilir.
Örneğin COM’un tip kanaryası standartlarında bazı sınıflar için vücut/göğüs/kanat, crest-kafa-boyun, boyut, renk, pozisyon/hareket, tüy, bacak-kuyruk ve genel kondisyon ayrı puan başlıkları olarak gösterilmektedir.
Yani hakem kuşu adeta bir “ırk standardı” ile karşılaştırır.
6. Ötüş kanaryası yarışması biraz farklıdır
Ötüş kanaryalarında görünüşten ziyade ötüş repertuvarı ve ötüşün kalitesi ön plana çıkar.
Örneğin:
Harz Roller
Daha yumuşak, yuvarlanan ve belirli ötüş turlarından oluşan repertuvar değerlendirilir.
Malinois / Waterslager
Ötüşteki belirli sesler, turlar ve bunların kalitesi önemlidir.
Timbrado
İspanyol Timbrado’nun kendine özgü ötüş repertuvarı değerlendirilir.
Dolayısıyla ötüş yarışmasında çok güzel görünen bir kuş, iyi bir ötüş sergilemiyorsa başarılı olmayabilir.
COM’un sınıflandırmasında Harz, Malinois ve Timbrado ayrı ötüş bölümleri olarak yer almaktadır.
7. Yarışma günü ne olur?
Tipik bir yarışmayı basitleştirerek şöyle düşünebilirsin:
Yetiştirici → kayıt → sınıflandırma → kafesleme → hakem değerlendirmesi → puanlama → sonuç
Kayıt
Yetiştirici kuşunu yarışmaya kaydettirir.
Kuşun hangi sınıfa gireceği belirlenir.
Örneğin:
Kırmızı / intensive / erkek
veya
Gloster / corona
gibi belirli bir sınıfa ayrılabilir.
Kafese alma
Kuş, yarışmanın kabul ettiği standart gösteri kafesine konulur.
Bu önemlidir çünkü farklı sınıfların kafesleri ve tünek düzenleri değişebilir.
Hakem değerlendirmesi
Hakem kuşları tek tek inceler.
Kuşun:
duruşunu,
hareketini,
tüylerini,
vücut yapısını,
rengini,
ayaklarını,
kafasını,
kanatlarını,
kuyruğunu,
genel sağlığını
inceler.
Puanlama
Her özellikten alınan puanlar toplanır.
Örneğin bazı COM renk kanaryası değerlendirmelerinde toplam 100 puan üzerinden sistem kullanılır.
8. Kuş neden diskalifiye olabilir?
Bu, yarışmaya hazırlanırken çok önemli.
Kuşun fiziksel bir kusuru olması her zaman yalnızca birkaç puan kaybettirmeyebilir; bazı durumlarda hakemin kuşu değerlendirmeye almamasına neden olabilir.
OMJ standartlarında örnek olarak:
ciddi ayak/parmak/tırnak eksiklikleri,
önemli kanat veya kuyruk tüyü eksiklikleri,
bazı standart dışı pigmentasyonlar,
belirli deformasyonlar,
hastalık veya kötü sağlık durumu,
bazı sınıflarda zorunlu halka/ring eksikliği
gibi durumlar değerlendirme dışı bırakma kriterleri arasında sayılmaktadır.
Bu nedenle yarışmaya hasta veya tüyleri ciddi şekilde bozulmuş kuş göndermek doğru değildir.
9. “Stam” nedir?
Yarışmalarda karşılaşabileceğin önemli bir kelime de Stamdır.
Basitçe, belirli özellikleri bakımından birbirine uyumlu bir grup kuşun birlikte değerlendirilmesi şeklinde düşünebilirsin.
Örneğin bazı ötüş sınıflarında:
4 kuştan oluşan Stam
kategorileri bulunur. COM sınıflandırmasında Harz, Malinois ve Timbrado için 4 kuşluk Stam kategorileri açıkça yer almaktadır.
Burada sadece tek tek kuşların kalitesi değil, grubun birbirine uyumu/harmonisi de önem kazanabilir.