Boz alamecek

Boz alamecek (Rhodospiza obsoleta), ispinozgiller (Fringillidae) familyasına ait, kurak ve yarı kurak bölgelerde yaşayan özel bir ötücü kuştur. Çöl ve bozkır yaşamına iyi uyum sağlamış olması nedeniyle diğer ispinozlardan ayrılır.

Taksonomisi
Bilimsel adı: Rhodospiza obsoleta
Familya: Fringillidae (İspinozgiller)
Cins: Rhodospiza (bu cinsin yaşayan tek türüdür)
Fiziksel özellikleri
Boy: 13–15 cm
Kanat açıklığı: 24–27 cm
Ağırlık: 17–28 gram
Erkek
Genel tüy rengi açık boz, kum rengi ve gri tonlarındadır.
Kanatlarında belirgin pembe (gül rengi) bantlar bulunur.
Siyah kanat telekleri ile pembe renk güçlü bir kontrast oluşturur.
Gaga kısa, kalın ve açık sarımsı renktedir.
Gözleri koyu kahverengidir.
Dişi
Erkekten daha soluk renklidir.
Pembe kanat bantları daha dar ve daha az belirgindir.
Genç bireyler dişiye benzer görünür.
Dağılımı

Türün doğal yayılış alanı geniştir:

Türkiye
Suriye
Irak
İran
Ermenistan
Azerbaycan
Türkmenistan
Kazakistan’ın güneyi
Moğolistan’ın bazı bölgeleri
Kuzeybatı Çin

Kış aylarında daha güneye göç eden popülasyonları bulunur.

Türkiye’deki durumu

Türkiye’de en çok şu bölgelerde görülür:

Güneydoğu Anadolu
İç Anadolu’nun kurak bozkırları
Doğu Anadolu’nun bazı vadileri

En sık kaydedildiği iller arasında:

Şanlıurfa
Mardin
Gaziantep
Kilis
Konya
Diyarbakır
Iğdır

Yerel olarak yaşayan bir türdür ve her bölgede görülmez.

Yaşam alanı

Boz alamecek şu alanları tercih eder:

Kurak bozkırlar
Taşlık araziler
Seyrek çalılık alanlar
Tuzlu düzlükler
Yarı çöl habitatları
Tarım alanlarının kenarları
Kuru dere yatakları

Genellikle su kaynaklarına yakın bölgelerde daha sık görülür.

Beslenmesi

Beslenmesinin büyük kısmını bitkisel kaynaklar oluşturur.

Başlıca besinleri:

Yabani ot tohumları
Çeşitli çalıların tohumları
Tahıllar
Küçük meyveler
Bahar aylarında böcekler
Larvalar
Küçük omurgasızlar

Kalın gagası sert tohumları kolayca kırmasını sağlar.

Üreme

Üreme dönemi genellikle nisan ile temmuz arasındadır.

Yuvasını:

Alçak çalıların içine,
Küçük ağaçlara,
Bazen kaya oyuklarına yapar.

Yuva:

İnce dallar,
Kuru otlar,
Bitki lifleri,
Hayvan kıllarıyla örülür.

Dişi genellikle 4–6 yumurta bırakır.

Kuluçka süresi: 12–14 gün
Yavrular yaklaşık 15–20 günde yuvadan ayrılır.
Yavrular ilk günlerde böceklerle beslenir.
Davranışı
Sessiz ve dikkatli bir kuştur.
Çiftler hâlinde veya küçük sürüler oluşturur.
Sonbahar ve kış aylarında 20–50 bireylik gruplar görülebilir.
Uçuşu hızlı ve dalgalıdır.
Tehlike anında hızla çalılıkların arasına saklanır.
Ötüşü

Sesi ince ve melodiktir.

Çağrı sesi kısa “tsip” veya “tzip” benzeri notalardan oluşur. Erkekler üreme döneminde daha uzun ve melodik ötüşler sergiler.

Tüy değiştirme

Yılda bir kez, üreme döneminden sonra tüy değiştirir. Genç bireyler ilk sonbaharda erişkin tüylerine kavuşur.

Doğal düşmanları

Yumurtaları ve yavruları şu türler tarafından avlanabilir:

Yılanlar
Kargalar
Saksağanlar
Gelincikler

Ergin bireyleri ise zaman zaman:

Doğanlar
Atmacalar
Şahinler avlayabilir.
Korunma durumu

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği tarafından “Asgari Endişe (Least Concern)” kategorisinde değerlendirilmektedir. Türün dünya genelindeki popülasyonu büyük ölçüde kararlı kabul edilse de, bazı bölgelerde tarımın yoğunlaşması, aşırı otlatma ve yaşam alanlarının bozulması yerel popülasyonları etkileyebilir.

İlginç bilgiler
Rhodospiza cinsinin günümüzde yaşayan tek temsilcisidir.
Çöl ve bozkır ortamlarına uyum sağlamış nadir ispinozlardan biridir.
Uçarken görülen parlak pembe kanat bantları, türün en ayırt edici özelliğidir.
Sert ve kuru iklimlerde yaşayabilmesi sayesinde diğer birçok ispinoz türünün bulunmadığı alanlarda da yaşamını sürdürebilir.