Sarı Kiraz Kuşu

Sarı kiraz kuşu, kiraz kuşugiller (Emberizidae) familyasına ait, Avrupa’nın en tanınmış ötücü kuşlarından biridir. Parlak sarı başı ve melodik ötüşüyle kolayca tanınır. Tarım alanları, çalılıklar ve açık kırsal bölgelerde sık görülür.

Genel özellikleri
Bilimsel adı: Emberiza citrinella
Aile: Kiraz kuşugiller (Emberizidae)
Takım: Serçe benzerleri (Passeriformes)
Boy: 16–17 cm
Kanat açıklığı: 23–29 cm
Ağırlık: 20–36 gram
Yaşam süresi: Ortalama 3–5 yıl; halkalanmış bireylerde 10 yılın üzerinde yaşam kaydedilmiştir.
Fiziksel görünümü
Erkek

Üreme döneminde oldukça gösterişlidir.

Baş ve boğaz parlak sarıdır.
Göğsün üst kısmı sarı, alt tarafı daha açık renklidir.
Yanlarda ince kahverengi çizgiler bulunur.
Sırt kahverengi ve siyah çizgilidir.
Kuyruk uzun ve dış kuyruk teleklerinde beyazlık vardır; bu özellik uçarken belirgindir.
Dişi
Erkekten daha soluk renklidir.
Sarı tonlar daha az belirgindir.
Baş ve gövde daha fazla kahverengi çizgilidir.
Kamuflajı daha güçlüdür.
Genç bireyler
İlk yıl boyunca dişiye benzer görünürler.
Sarı renkleri zamanla belirginleşir.
Yayılışı

Sarı kiraz kuşu çok geniş bir dağılışa sahiptir.

Başlıca görüldüğü bölgeler:

Avrupa’nın büyük bölümü
Birleşik Krallık
İskandinavya’nın güneyi
Orta Avrupa
Balkanlar
Türkiye’nin kuzeybatısı ve bazı iç bölgeleri
Batı Rusya

Kış aylarında kuzeyde yaşayan popülasyonların bir kısmı daha güneye göç ederken, daha ılıman bölgelerde yaşayanlar yerleşik kalabilir.

Türkiye’deki durumu

Türkiye’de özellikle:

Trakya
Marmara Bölgesi
Karadeniz’in bazı kesimleri
İç Anadolu’nun uygun habitatlarında

gözlemlenebilir. Kış aylarında sayıları bazı bölgelerde artabilir.

Yaşam alanı

En çok tercih ettiği habitatlar:

Tarım arazileri
Tahıl tarlaları
Çalılık alanlar
Çitlerle çevrili kırsal bölgeler
Orman açıklıkları
Otlaklar
Yol kenarlarındaki çalılıklar

Yoğun ormanlardan genellikle kaçınır.

Beslenmesi

Beslenme mevsime göre değişiklik gösterir.

İlkbahar ve yaz
Böcekler
Tırtıllar
Örümcekler
Küçük omurgasızlar
Sonbahar ve kış
Tahıl taneleri
Yabani ot tohumları
Çeşitli bitki tohumları

Yavrular neredeyse tamamen böceklerle beslenir; bu, hızlı büyümeleri için gerekli proteini sağlar.

Üreme

Üreme dönemi genellikle Nisan–Temmuz arasındadır.

Dişi yere yakın çalıların içine yuva yapar.
Yuva kuru otlar, ince dallar ve yosunlardan oluşur.
İç kısmı ince bitki lifleri ve hayvan kıllarıyla döşenir.
Genellikle 3–5 yumurta bırakır.
Kuluçka yaklaşık 12–14 gün sürer.
Yavrular 11–14 gün içinde yuvadan ayrılır.
Uygun koşullarda yılda iki hatta üç kez kuluçkaya yatabilir.
Davranışları
Üreme döneminde erkekler belirli bölgeleri savunur.
Kışın yüzlerce bireyden oluşan sürüler hâlinde beslenebilir.
Tehlike anında hızla çalılıkların içine saklanır.
Yerde yürüyerek besin aramayı sever.
Ötüşü

Sarı kiraz kuşunun ötüşü Avrupa’daki en tanınan kuş seslerinden biridir.

Ötüşü:

Kısa melodik notalarla başlar.
Sonunda daha uzun tek bir nota ile biter.
Erkekler yüksek dallardan veya çalı tepelerinden uzun süre öter.

Bu ötüş, eş çekmek ve bölgeyi sahiplenmek amacıyla kullanılır.

Benzer türlerden ayırt edilmesi

Karıştırılabileceği türler:

Ak başlı kiraz kuşu
Kaya kiraz kuşu
Bahçe kiraz kuşu

Ayırt edici özellikleri:

Parlak sarı baş ve boğaz.
Kahverengi çizgili sırt.
Erkeklerde göğüste yoğun sarı renk.
Uçarken görülen beyaz dış kuyruk telekleri.
Ekolojik önemi

Sarı kiraz kuşu:

Zararlı böceklerin doğal avcısıdır.
Yabani bitki tohumlarını tüketerek bitki topluluklarının dengesine katkıda bulunur.
Tarım alanlarının sağlıklı ekosistemlerinin göstergelerinden biri olarak kabul edilir.
Korunma durumu

 Bununla birlikte, Avrupa’nın bazı bölgelerinde popülasyonları azalmaktadır. Başlıca nedenler şunlardır:

Tarımın yoğunlaşması ve habitat kaybı
Çit ve çalılıkların kaldırılması
Pestisit kullanımının böcek popülasyonlarını azaltması
Kışın besin kaynaklarının azalması

Bu nedenle birçok ülkede tarım alanlarında biyolojik çeşitliliği destekleyen koruma programları yürütülmektedir.