Kanaryalarda Denge Bozukluğu ve Tedavisi

Kanaryalarda denge bozukluğu, tek başına bir hastalık değil; sinir sistemi, kulak, kas-iskelet sistemi veya genel sağlık sorunlarından kaynaklanabilen önemli bir klinik belirtidir. Kuşun tünekte duramaması, sürekli düşmesi, başını eğmesi veya yürürken sendelemesi mutlaka ciddiye alınmalıdır. Erken teşhis, tedavi başarısını önemli ölçüde artırır.

Denge bozukluğunun belirtileri

Belirtiler hafif veya ağır olabilir:

Tünekte duramama, sık sık düşme
Yürürken sendeleme
Daire çizerek yürüme
Başın yana eğik durması
Başın istemsiz hareket etmesi (sallabaş görünümü)
Kanatların sarkık durması
Tek ayak üzerinde duramama
Titreme
Uçamama veya uçarken yönünü kaybetme
İştahsızlık ve halsizlik

İleri vakalarda kuş sırtüstü düşebilir veya hiç ayağa kalkamayabilir.

Denge bozukluğunun başlıca nedenleri
1. Vitamin eksiklikleri

En sık görülen nedenlerden biridir.

B vitamini eksikliği

Sinir sistemi bozuklukları
Felç benzeri belirtiler
Ayaklarda güçsüzlük
Denge kaybı

E vitamini ve selenyum eksikliği

Kaslarda zayıflık
Boynun eğilmesi
Titreme
Koordinasyon bozukluğu
2. İç kulak enfeksiyonları

İç kulak denge organını içerdiği için enfeksiyon geliştiğinde:

Baş eğikliği
Dönme hareketi
Sürekli aynı tarafa düşme
Denge kaybı görülebilir.
3. Bakteriyel enfeksiyonlar

Bazı bakteriler sinir sistemini etkileyebilir.

Örneğin:

Salmonella enfeksiyonları
Bazı streptokok ve stafilokok enfeksiyonları

Belirtiler:

İshal
Zayıflama
Denge bozukluğu
Halsizlik
4. Viral hastalıklar

Bazı virüsler merkezi sinir sistemini etkileyebilir.

Belirtiler:

Sallabaş
Felç
Titreme
Denge kaybı

Viral hastalıklarda tedavi genellikle destekleyicidir.

5. Travma

Kafese sert çarpma veya yüksekten düşme sonucunda:

Beyin sarsıntısı
Boyun yaralanması
Omurga hasarı

oluşabilir.

6. Zehirlenmeler

Nedenleri arasında:

Küflenmiş yem
Ağır metaller (kurşun, çinko)
Böcek ilaçları
Teflon kaplama tavaların aşırı ısınması sonucu çıkan dumanlar
Sigara dumanı

bulunabilir.

7. Yaşlılık

İleri yaştaki kanaryalarda:

Kas zayıflığı
Sinir sistemi fonksiyonlarında azalma
Görme problemleri

dengeyi bozabilir.

8. Ayak hastalıkları

Bazen sorun sinir sisteminde değil ayaktadır.

Örneğin:

Ayak enfeksiyonları
Parmak kırıkları
Tırnak deformasyonları
Ayak tabanı yaraları

kuşun dengesini bozabilir.

Tedavi

Tedavi her zaman altta yatan nedene göre planlanmalıdır.

Destekleyici bakım

Hasta kuş için:

Ortam sıcaklığını yaklaşık 28–30°C arasında tutun.
Kafesi sessiz bir yere alın.
Tünekleri alçaltın.
Kafes tabanını yumuşak malzemeyle destekleyin.
Yem ve suyu kolay ulaşılabilecek yere koyun.
Beslenme

Kaliteli beslenme iyileşmeyi destekler.

Diyet şunları içerebilir:

Kaliteli kanarya yemi
Yumurta maması
Filizlendirilmiş tohumlar
Ölçülü miktarda yeşillik
Temiz içme suyu
Vitamin desteği

Veteriner önerisiyle kullanılabilecek destekler:

B kompleks vitaminleri
E vitamini
Selenyum
Elektrolit çözeltileri
Probiyotikler

Bu ürünlerin dozu kuşun kilosuna göre ayarlanmalıdır; rastgele veya yüksek doz kullanım zararlı olabilir.

Antibiyotik

Sadece bakteriyel enfeksiyon tanısı konulduğunda veteriner tarafından başlanmalıdır. Gereksiz antibiyotik kullanımı hem fayda sağlamaz hem de direnç gelişimine katkıda bulunabilir.

Ağrı ve iltihap tedavisi

Travma veya iltihaplı durumlarda veteriner hekim gerekli görürse uygun ilaçlar reçete edebilir. İnsanlara yönelik ağrı kesiciler kesinlikle kullanılmamalıdır.

Evde yapılabilecekler
Kuşu stresten uzak tutun.
Günlük yem ve su tüketimini takip edin.
Dışkıyı gözlemleyin.
Kilo kaybı olup olmadığını kontrol edin.
Diğer kuşlardan geçici olarak ayırın (bulaşıcı bir neden olabileceği düşünülüyorsa).
İyileşme süresi

Nedene bağlı olarak değişir:

Neden Ortalama iyileşme süresi
Vitamin eksikliği Günler ile birkaç hafta
Hafif travma 1–3 hafta
Bakteriyel enfeksiyon Uygun tedaviyle birkaç hafta
İç kulak enfeksiyonu Birkaç hafta
Ağır sinir sistemi hasarı Kalıcı olabilir
Ne zaman acil veterinere başvurulmalı?

Aşağıdaki belirtiler varsa gecikmeden kuşlar konusunda deneyimli bir veterinere başvurulmalıdır:

Hiç yem yememesi
Sürekli yere düşmesi
Nöbet benzeri hareketler
Şiddetli baş eğikliği
Felç gelişmesi
Solunum güçlüğü
Kanlı dışkı
Hızlı kilo kaybı
Birden fazla kuşta aynı belirtilerin görülmesi

Vitamin eksikliği veya hafif travma gibi nedenlere bağlı denge bozukluklarında, erken müdahale ile iyileşme şansı genellikle yüksektir. Enfeksiyonlar uygun tedaviyle düzelebilir; ancak ileri derecede sinir sistemi hasarı olan kuşlarda baş eğikliği veya koordinasyon bozukluğu kalıcı hale gelebilir.