Kanaryalarda Salmonella Hastalığı ve Tedavisi
Salmonelloz, Salmonella bakterilerinin neden olduğu, sindirim sistemi başta olmak üzere birçok organı etkileyebilen ciddi ve bulaşıcı bir bakteriyel hastalıktır. Kanaryalar, ispinozgiller ve diğer kafes kuşlarında görülebilir. Özellikle yavru kuşlarda ölüm oranı yüksek olabilir. Bazı erişkin kuşlar ise belirti göstermeden taşıyıcı olarak enfeksiyonu yayabilir.
Hastalığın Etkeni
Kanaryalarda en sık hastalık oluşturan türler:
Salmonella enterica
Salmonella Typhimurium
Bu bakteriler bağırsaklarda çoğalır, daha sonra kana geçerek karaciğer, dalak, böbrek, eklemler ve üreme organlarına yayılabilir.
Nasıl Bulaşır?
Salmonella oldukça bulaşıcıdır.
Bulaşma yolları:
Hasta kuşların dışkısı
Kirlenmiş yem
Kirlenmiş içme suyu
Kirli kafes ekipmanları
Yumurtadan yavruya bulaşma (vertikal bulaş)
Taşıyıcı kuşlar
Fare ve kemirgenler
Yabani kuşlar
İnsanların ayakkabı veya ekipmanlarıyla bakteriyi taşıması
Nemli ve hijyenin yetersiz olduğu ortamlarda bakteri daha uzun süre canlı kalabilir.
Risk Faktörleri
Hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştıran durumlar:
Kalabalık üretim kafesleri
Kötü hijyen
Stres
Ani sıcaklık değişiklikleri
Yetersiz beslenme
Vitamin eksiklikleri
Bağışıklık sisteminin zayıflaması
Yeni alınan kuşların karantinaya alınmaması
Belirtiler
Belirtiler enfeksiyonun şiddetine göre değişebilir.
Genel belirtiler
Halsizlik
Kabarmış tüyler
Sürekli uyuma
İştahsızlık
Hızlı kilo kaybı
Zayıflama
Sessizleşme
Sindirim sistemi belirtileri
Sulu ishal
Sarı-yeşil dışkı
Kötü kokulu dışkı
Kloaka çevresinin kirlenmesi
Susuzluk
Sinir sistemi belirtileri
Bakteri beyne ulaşırsa:
Boynun eğilmesi
Denge kaybı
Kanat düşüklüğü
Titreme
Felç
Daire çizerek dönme
Bu belirtiler ağır vakalarda görülür.
Eklem tutulumu
Bazı kuşlarda:
Ayakta şişlik
Topallama
Tüneğe tutunamama
Kanat eklemlerinde iltihap
Üreme sistemi
Damızlıklarda:
Yumurtlama azalması
Kısırlık
Döllenme oranında düşme
Embriyo ölümleri
Yumurtadan çıkamayan yavrular
Yavrularda Belirtiler
Yavrular hastalığa çok daha duyarlıdır.
Belirtiler:
Sürekli ağız açma
Beslenmeme
Hızlı kilo kaybı
İshal
Gelişme geriliği
Ani ölüm
Tanı
Kesin tanı yalnızca laboratuvar incelemesiyle konur.
Veteriner hekim şu yöntemleri kullanabilir:
Dışkı kültürü
Kloakal sürüntü
Kan kültürü
Ölen kuşlarda nekropsi
Gerekirse Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PCR) ile bakterinin gösterilmesi
Antibiyotik duyarlılık testi (antibiyogram)
Antibiyogram, etkili antibiyotiğin seçilmesine yardımcı olur ve direnç gelişimi riskini azaltır.
Tedavi
Salmonelloz ciddi bir bakteriyel enfeksiyondur ve veteriner hekim gözetiminde tedavi edilmelidir.
Veteriner hekim, kültür ve antibiyogram sonuçlarına göre uygun antibiyotiği seçebilir. Kullanılabilecek ilaçlar arasında şunlar yer alabilir:
Enrofloksasin
Marbofloksasin
Amoksisilin
Doksisiklin
Trimetoprim-sülfametoksazol
Antibiyotik seçimi ve tedavi süresi mutlaka veteriner hekim tarafından belirlenmelidir. Yanlış ilaç kullanımı hem tedaviyi başarısız kılabilir hem de antibiyotik direncini artırabilir.
Destek Tedavisi
Antibiyotik tedavisine ek olarak:
Elektrolit desteği
Vitamin desteği (özellikle A, D, E ve B grubu vitaminleri)
Veteriner önerisiyle probiyotik desteği
Kaliteli ve kolay tüketilebilen yem
Temiz suyun sürekli sağlanması
Uygun çevre sıcaklığının korunması
Stresin azaltılması
Hijyen ve Dezenfeksiyon
Tedavinin başarılı olabilmesi için çevre kontrolü çok önemlidir.
Yapılması gerekenler:
Hasta kuş hemen diğerlerinden ayrılmalıdır.
Kafes tabanı her gün temizlenmelidir.
Yemlik ve suluklar günlük olarak yıkanıp dezenfekte edilmelidir.
Tünekler ve kafes ekipmanları düzenli dezenfekte edilmelidir.
Fare ve diğer kemirgenlerle mücadele edilmelidir.
Yeni kuşlar en az 2–4 hafta karantinada tutulmalıdır.
İnsanlara Bulaşır mı?
Evet. Bazı Salmonella türleri insanlarda da hastalık yapabilir (zoonoz). Enfekte kuşlarla veya dışkılarıyla temas sonrası eller sabun ve suyla iyice yıkanmalıdır. Özellikle çocuklar, yaşlılar, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler hijyen kurallarına daha fazla dikkat etmelidir.
Korunma
Korunmada en etkili yöntemler şunlardır:
Günlük kafes temizliği
Temiz yem ve içme suyu kullanımı
Kemirgen kontrolü
Yeni kuşların karantinaya alınması
Aşırı kalabalık barındırmadan kaçınılması
Dengeli beslenme
Düzenli veteriner kontrolleri
Hastalık belirtisi gösteren kuşların hızla izole edilmesi
Prognoz (Hastalığın Seyri)
Erken tanı ve uygun tedaviyle birçok kanarya iyileşebilir.
Ağır enfeksiyonlarda veya bakterinin kana yayıldığı durumlarda ölüm riski yüksektir.
Yavrular erişkin kuşlara göre daha hassastır.
İyileşen bazı kuşlar taşıyıcı olarak kalabilir ve sürüde enfeksiyonun yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir.
Salmonelloz, diğer bakteriyel enfeksiyonlarla benzer belirtiler gösterebildiğinden, kesin tanı için laboratuvar incelemesi ve uygun tedavi planı için kuşlar konusunda deneyimli bir veteriner hekimin değerlendirmesi önemlidir.