Alaca kiraz kuşu

Alaca kiraz kuşu, kiraz kuşugiller (Emberizidae) familyasına ait, kayalık ve dağlık alanlarda yaşayan orta büyüklükte bir ötücü kuştur. İngilizcede Rock Bunting olarak bilinir. Türkiye’de özellikle dağlık bölgelerde görülebilen yerli türlerden biridir.

Genel özellikleri
Bilimsel adı: Emberiza cia
Familya: Emberizidae (Kiraz kuşugiller)
Takım: Passeriformes (Ötücü kuşlar)
Boy: 15–17 cm
Kanat açıklığı: 22–27 cm
Ağırlık: 20–30 gram
Ortalama yaşam süresi: Doğada 5–8 yıl
Fiziksel özellikleri
Erkek
Başı gri renklidir ve üzerinde belirgin siyah çizgiler bulunur.
Göz üzerinden geçen siyah bant dikkat çekicidir.
Sırtı kahverengi ve siyah çizgilidir.
Göğsü gri, karın kısmı açık tarçın rengindedir.
Kuyruğunun dış teleklerinde beyazlık bulunur ve uçarken belirginleşir.
Dişi
Erkekten daha soluk renklidir.
Baş çizgileri daha az belirgindir.
Genel görünümü daha kahverengidir.
Genç bireyler
Kahverengi tonlar hâkimdir.
Baş desenleri tam gelişmemiştir.
Yetişkinlere göre daha silik görünürler.
Yayılışı

Alaca kiraz kuşu şu bölgelerde yayılış gösterir:

Güney ve Orta Avrupa
Kuzey Afrika’nın bazı kesimleri
Türkiye
Kafkasya
Orta Asya’nın batısı

Türkiye’de özellikle:

Toros Dağları
İç Anadolu’nun kayalık alanları
Ege ve Akdeniz’in dağlık bölgeleri
Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde yaygındır.
Yaşam alanı

En çok tercih ettiği ortamlar:

Kayalık yamaçlar
Dağ etekleri
Taşlık araziler
Seyrek çalılık alanlar
Eski taş duvarların bulunduğu bölgeler
Bağ ve zeytinlik çevreleri

Deniz seviyesinden yaklaşık 2.500 metre yüksekliğe kadar görülebilir.

Beslenmesi

Beslenmesi mevsime göre değişir.

İlkbahar ve yaz
Böcekler
Tırtıllar
Karıncalar
Örümcekler
Küçük omurgasızlar
Sonbahar ve kış
Çeşitli ot tohumları
Tahıl taneleri
Küçük yabani bitki tohumları

Yavrularını büyütürken neredeyse tamamen böceklerle besler.

Davranışları
Genellikle tek başına veya çift hâlinde görülür.
Üreme dönemi dışında küçük gruplar oluşturabilir.
Kayaların üzerinde yüksek noktalara tüneyerek çevreyi gözlemler.
Tehlike anında hızla alçak uçuş yaparak çalılıklar arasına saklanır.
Üremesi

Üreme dönemi Nisan–Temmuz ayları arasındadır.

Yuvasını kaya oyuklarına, taş aralarına veya alçak çalılıklara yapar.
Dişi 3–5 yumurta bırakır.
Kuluçka süresi yaklaşık 12–14 gündür.
Yavrular yaklaşık 10–14 gün sonra yuvadan ayrılır.
Uygun koşullarda yılda iki kez kuluçkaya yatabilir.
Ötüşü

Alaca kiraz kuşunun ötüşü kısa, melodik ve tekrarlayan ıslık benzeri notalardan oluşur. Erkekler özellikle ilkbaharda kayaların veya çalıların tepesinden uzun süre öterek bölgelerini ilan eder.

Doğal düşmanları
Atmacalar
Şahinler
Baykuşlar
Yılanlar
Sansarlar
Tilkiler
Kargalar (özellikle yumurta ve yavrular için)
Korunma durumu

 Dünya genelindeki popülasyonu büyük ölçüde stabildir. Ancak bazı bölgelerde:

Tarım alanlarının yoğunlaşması,
Kayalık yaşam alanlarının tahribi,
Yangınlar,
Aşırı otlatma
gibi etkenler yerel popülasyonları olumsuz etkileyebilir.
İlginç bilgiler
Başındaki siyah çizgiler, bu türün en ayırt edici özelliğidir.
Kayalık ortamlara çok iyi uyum sağlamıştır; yuvasını çoğu zaman doğal kaya çatlaklarına gizler.
Yerden beslenmesine rağmen tehlike hissettiğinde önce yüksek bir kayaya çıkarak çevreyi kontrol etmeyi tercih eder.