Kuzey Keten Kuşu

Kuzey keten kuşu, ispinozgiller (Fringillidae) familyasına ait, küçük yapılı ve hareketli bir ötücü kuştur. İngilizcede Common Redpoll olarak bilinir. Adını, başının ön kısmındaki parlak kırmızı lekeden alır ve özellikle kuzey enlemlerindeki huş ve kızılağaç ormanlarında yaşar.

Genel özellikleri
Bilimsel adı: Acanthis flammea
Familyası: Fringillidae (İspinozgiller)
Boyu: 11,5–14 cm
Kanat açıklığı: 19–22 cm
Ağırlığı: 10–18 gram
Ortalama yaşam süresi:
Doğada: 2–5 yıl
Uygun koşullarda daha uzun yaşayabilir.
Fiziksel özellikleri
Erkek
Alında belirgin kırmızı leke
Üreme döneminde göğüste pembe-kırmızı tonlar
Sırt kahverengi ve siyah çizgilidir
Karın açık renkli, yanlarda ince koyu çizgiler bulunur.
Kuyruk hafif çatallıdır.
Dişi
Alındaki kırmızı leke vardır.
Göğüste pembe renk bulunmaz veya çok soluktur.
Genel görünümü daha kahverengidir.
Genç bireyler
Kırmızı renk henüz tam gelişmemiştir.
Çizgili kahverengi tüyler baskındır.
Yayılışı

Kuzey keten kuşu, kuzey yarımkürede geniş bir alana yayılmıştır.

Başlıca görüldüğü bölgeler:

Kanada
Amerika Birleşik Devletleri (özellikle kış aylarında kuzey eyaletleri)
Alaska
Norveç
İsveç
Finlandiya
Rusya
İzlanda

Türkiye’de düzenli görülen bir tür değildir; çok nadir olarak göç dönemlerinde veya olağan dışı göç hareketleri sırasında kayıt altına alınabilir.

Yaşam alanı

Tercih ettiği habitatlar şunlardır:

Huş ormanları
Kızılağaç toplulukları
Kozalaklı ormanların kenarları
Çalılık tundralar
Açık fundalık alanlar

Kış aylarında ise:

Parklar
Bahçeler
Tarım alanları
Kuş yemliklerinin bulunduğu bölgeler

gibi insan yerleşimlerine daha yakın alanlarda da görülebilir.

Beslenmesi

Beslenmesinin büyük kısmını bitki tohumları oluşturur.

Başlıca besinleri:

Huş ağacı tohumları
Kızılağaç tohumları
Söğüt tohumları
Yabani ot tohumları
Devedikeni tohumları

Üreme döneminde ise yavruların protein ihtiyacını karşılamak için:

Yaprak bitleri
Küçük böcekler
Larvalar
Örümcekler

gibi omurgasızlarla da beslenir.

Üreme

Üreme dönemi genellikle Mayıs–Temmuz ayları arasındadır.

Dişi kuş:

Çalı veya alçak ağaçlara yuva yapar.
Yuvayı ot, yosun, ince dallar ve tüylerle örer.
Yumurtlama
4–6 yumurta bırakır.
Kuluçka süresi yaklaşık 10–12 gündür.
Yavrular yaklaşık 12–14 gün içinde yuvadan ayrılır.
Davranışları
Oldukça hareketlidir.
Sürü hâlinde dolaşmayı sever.
Sürekli ince dallar arasında besin arar.
Kış aylarında yüzlerce bireylik sürüler oluşturabilir.
Uçuşu dalgalı ve hızlıdır.
Ötüşü

Kuzey keten kuşunun sesi:

İnce
Metalik
Sürekli “çit-çit” benzeri kısa çağrılardan oluşur.

Erkekler üreme döneminde daha uzun ve melodik şarkılar söyler.

Mevsimsel göç

Bu tür kısmi göçmendir. Besin durumuna bağlı olarak bazı yıllarda normalden çok daha güneye iner. Bu düzensiz göç hareketlerine irruptive migration adı verilir ve özellikle huş ile kızılağaç tohumlarının az olduğu yıllarda daha belirgin görülür.

Doğal düşmanları
Yırtıcı kuşlar
Sansarlar
Gelincikler
Kediler
Kargalar (özellikle yumurta ve yavrular için)
Korunma durumu

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği tarafından genel olarak Asgari Endişe (Least Concern) kategorisinde değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, bazı alt popülasyonlar habitat değişiklikleri ve iklim değişikliğinden etkilenebilmektedir.

İlginç bilgiler
Kışın soğuğa dayanıklılığı oldukça yüksektir ve -30 °C’nin altındaki sıcaklıklarda bile yaşayabilir.
Tohumları ayıklamaya uygun, küçük ama güçlü bir gagaya sahiptir.
Beslenirken akrobatik hareketlerle ince dallara ters şekilde asılabilir.
Çoğu zaman başka ispinozgil türleriyle karışık sürüler oluşturur.
Kırmızı alın lekesi, türün en ayırt edici özelliklerinden biridir ve hem erkeklerde hem de dişilerde görülür; ancak erkeklerde üreme döneminde göğüsteki pembe-kırmızı renklenme de belirginleşir.