Bayağı çütre

Bayağı çütre (Emberiza cia), kirazkuşugiller (Emberizidae) familyasına ait, kayalık ve dağlık alanlarda yaşayan orta boylu bir ötücü kuştur. İngilizcede Rock Bunting olarak bilinir.

Genel özellikleri
Bilimsel adı: Emberiza cia
Türkçe adı: Bayağı çütre
İngilizce adı: Rock Bunting
Aile: Emberizidae (Kirazkuşugiller)
Boyu: 15–17 cm
Kanat açıklığı: 24–29 cm
Ağırlığı: 20–30 gram
Fiziksel özellikleri

Bayağı çütre, zarif yapılı ve dikkat çekici baş desenleriyle kolay tanınır.

Erkek:

Başı gri renklidir.
Gözlerinden geçen belirgin siyah çizgiler bulunur.
Boğazı beyazdır ve siyah çizgilerle çevrilidir.
Sırtı kahverengi ve siyah çizgilidir.
Göğsü açık kahverengi-kızılımsıdır.

Dişi:

Erkeğe benzer ancak renkleri daha mat ve soluktur.
Baş desenleri daha az belirgindir.

Genç bireyler:

Daha kahverengi görünür ve yüz desenleri tam gelişmemiştir.
Yaşam alanı

Bayağı çütre şu bölgelerde yaşamayı tercih eder:

Kayalık yamaçlar
Dağ etekleri
Seyrek çalılık alanlar
Taşlık araziler
Eski taş duvarların bulunduğu kırsal bölgeler

Genellikle 500–2.500 metre rakımlar arasında görülür.

Yayılışı

Oldukça geniş bir dağılıma sahiptir.

Türkiye’de özellikle:

Doğu Anadolu
İç Anadolu
Akdeniz’in dağlık kesimleri
Ege’nin kayalık bölgeleri
Güneydoğu Anadolu’nun bazı kesimlerinde gözlenebilir.

Beslenmesi

Beslenmesi mevsime göre değişir.

İlkbahar ve yaz:

Böcekler
Tırtıllar
Karıncalar
Küçük omurgasızlar

Sonbahar ve kış:

Çeşitli yabani otların tohumları
Tahıllar
Bitki tohumları

Yavrularını büyütürken protein ihtiyacı nedeniyle daha çok böcek taşır.

Üremesi
Üreme dönemi nisan–temmuz ayları arasındadır.
Yuvasını kaya oyuklarına, taşların arasına veya çalılıkların dibine yapar.
Dişi genellikle 3–5 yumurta bırakır.
Kuluçka süresi yaklaşık 12–14 gündür.
Yavrular yaklaşık 10–14 gün içinde yuvadan ayrılır.
Davranışları
Çoğunlukla tek başına veya çift halinde görülür.
Kışın küçük sürüler oluşturabilir.
Yerde yürüyerek beslenmeyi sever.
Tehlike anında yakındaki kayalara veya çalılara uçar.

Erkekler üreme döneminde yüksek kayaların veya çalıların tepesinden melodik şarkılar söyler.

Ötüşü

Ötüşü kısa, melodik ve tekrarlayan ıslık notalarından oluşur. Kuş gözlemcileri tarafından diğer kirazkuşlarından baş deseni kadar sesiyle de ayırt edilebilir.

Göç durumu

Türkiye’deki popülasyonların büyük bölümü yerleşiktir. Soğuk bölgelerde yaşayan bazı bireyler kışın daha alçak rakımlara iner.

Korunma durumu

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği tarafından Asgari Endişe (Least Concern – LC) kategorisinde değerlendirilmektedir. Türün yayılış alanı geniştir ve küresel popülasyonu genel olarak stabildir.

İlginç bilgiler
Kayalık arazilerde yaşama konusunda oldukça başarılıdır.
Güçlü ayakları sayesinde dik taş yüzeylerde rahatça hareket edebilir.
Kamuflaj sağlayan kahverengi-gri tüyleri sayesinde taşlık ortamlarda fark edilmesi zordur.